Katarakt Cerrahisi

Katarakt Nedir?

Katarakt, gözün içinde bulunan ve normalde saydam olan doğal merceğin zamanla şeffaflığını kaybetmesi durumudur. Göz merceği saydamlığını kaybettiğinde ışık retinaya net bir şekilde ulaşamaz ve görme kalitesi giderek azalır.

Katarakt çoğu zaman yavaş ilerler. Başlangıç döneminde hastalar yalnızca hafif bulanıklık veya gözlük numarasında sık değişiklik fark edebilirken, ilerleyen dönemlerde günlük yaşamı belirgin şekilde etkileyen görme kaybı ortaya çıkabilir.

Katarakt, göz hastalıkları uzmanı tarafından yapılan biyomikroskopik muayene ile kolaylıkla teşhis edilebilir. Dışarıdan gözde beyazlık şeklinde fark edilmesi ise genellikle oldukça ileri evrelerde görülür.

Katarakt Belirtileri Nelerdir?

Kataraktın belirtileri her hastada aynı şekilde ortaya çıkmayabilir. Kataraktın tipi, yerleşim yeri ve ilerleme hızı şikayetlerin farklılaşmasına neden olabilir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

Görmede bulanıklık, renklerin soluklaşması, kontrastın azalması, ışığa hassasiyet, gece araç kullanırken zorlanma, parlama ve kamaşma, gözlük numarasının sık değişmesi, çift görme veya gölgeli görme hissi, okuma ve yakın işlerde zorlanma kataraktın sık rastlanan bulguları arasındadır.

Bazı hastalar özellikle güneşli havalarda veya gece far ışıklarında görmenin daha da bozulduğunu ifade eder. Bazı katarakt tiplerinde ise hasta bir dönem yakın gözlüğüne daha az ihtiyaç duyduğunu fark edebilir. Bu durum geçici olup kataraktın ilerlediğinin bir göstergesi olabilir.

Katarakt Neden Oluşur?

Kataraktın en sık nedeni yaşlanmadır. Yaşla birlikte göz merceğinin yapısında değişiklikler meydana gelir. Merceğin içeriğindeki protein yapısı bozulur, saydamlığı azalır ve mercek giderek bulanıklaşır.

Bununla birlikte katarakt yalnızca ileri yaş hastalığı değildir. Diyabet, göz travmaları, uzun süreli kortizon kullanımı, geçirilmiş göz içi ameliyatları, bazı göz iltihapları, yoğun ultraviyole maruziyeti ve bazı genetik faktörler daha erken yaşlarda katarakt gelişimine neden olabilir.

Nadir olarak bebeklerde doğuştan katarakt görülebilir. Konjenital katarakt adı verilen bu durum, özellikle görme gelişimini etkileyebileceği için erken tanı ve uygun zamanda tedavi açısından büyük önem taşır.

Kataraktın Tedavisi Nedir?

Kataraktın ilaçla, damlayla veya gözlükle kalıcı bir tedavisi yoktur. Kataraktın günümüzdeki tek etkili tedavisi cerrahidir.

Katarakt ameliyatında bulanıklaşmış doğal mercek göz içinden temizlenir ve yerine saydam yapay bir göz içi merceği yerleştirilir. Böylece ışığın göz içine daha net ulaşması sağlanır.

Günümüzde en sık uygulanan yöntem fakoemülsifikasyon yöntemidir. Bu teknikte yaklaşık 2 mm’lik küçük kesilerden göze girilerek katarakt ultrason enerjisi yardımıyla parçalanır ve temizlenir. Ardından göz içine hastaya uygun yapay mercek yerleştirilir. Kesiler çoğu zaman dikiş gerektirmeyecek kadar küçüktür.

Bazı özel ve ileri katarakt vakalarında farklı cerrahi tekniklere ihtiyaç duyulabilir. Hangi yöntemin tercih edileceği hastanın göz yapısına, kataraktın sertliğine ve eşlik eden göz hastalıklarına göre belirlenir.

Katarakt Ameliyatı Ağrılı mıdır?

Katarakt ameliyatı genellikle damla anestezisi ile yapılır. Ameliyat öncesinde göze anestezik damlalar uygulanır ve işlem sırasında ağrı hissedilmesi beklenmez.

Hastanın konforunu artırmak amacıyla gerekli durumlarda damar yolundan hafif sakinleştirici ilaçlar da verilebilir. Bu sayede hasta ameliyat sürecini daha rahat geçirir. Ameliyat çoğunlukla kısa süren, hastanede yatış gerektirmeyen bir işlemdir. Panik atak ya da ek sağlık problemleri nedeniyle uyum sağlayamayan hastalarda genel anestezi ile de işlem planlanabilir.

Katarakt Ameliyatından Sonra İyileşme Süreci

Katarakt ameliyatı sonrası görme genellikle kısa süre içinde toparlamaya başlar. Ancak netleşme süresi kataraktın sertliğine, kornea yapısına, kullanılan mercek tipine ve hastanın gözündeki ek hastalıklara göre değişebilir.

Ameliyat sonrası dönemde hekimin önerdiği damlaların düzenli kullanılması çok önemlidir. Göz ovuşturulmamalı, ilk günlerde göze su kaçırılmamalı ve hijyene dikkat edilmelidir. Özellikle ilk hafta ağır egzersiz, havuz, sauna ve göz travmasına yol açabilecek aktivitelerden kaçınılmalıdır.

Kontrol muayeneleri ameliyat başarısının ve iyileşmenin takibi açısından aksatılmamalıdır. Kızarıklık, şiddetli ağrı, ani görme azalması veya yoğun ışık hassasiyeti gibi durumlarda vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır.

Katarakt Ameliyatı Ne Zaman Yapılmalıdır?

Katarakt ameliyatı için tek kriter kataraktın “çok ilerlemiş” olması değildir. Günümüzde ameliyat kararı, hastanın görme düzeyi, günlük yaşam kalitesi, mesleki ihtiyaçları ve gözdeki diğer bulgular dikkate alınarak verilir.

Okuma, araç kullanma, çalışma, televizyon izleme veya sosyal yaşam katarakt nedeniyle zorlaşmaya başladıysa ameliyat zamanı gelmiş olabilir. Çok ileri evreye kadar beklemek bazı hastalarda cerrahiyi daha zor hale getirebilir.

Bu nedenle katarakt tanısı alan hastalarda düzenli takip ve doğru zamanda cerrahi planlama büyük önem taşır.

Katarakt Cerrahisinde Kişiye Özel Planlama

Katarakt ameliyatı yalnızca bulanıklaşmış merceğin temizlenmesi değildir. Aynı zamanda hastanın ameliyat sonrası görme beklentilerinin doğru analiz edildiği, göz yapısına en uygun merceğin seçildiği kişiye özel bir cerrahidir.

Başarılı bir sonuç için ayrıntılı göz muayenesi, doğru biyometri ölçümü, kornea ve retina değerlendirmesi, astigmatizma analizi ve hastanın yaşam tarzının dikkate alınması gerekir.

Doğru hasta seçimi, doğru mercek planlaması ve deneyimli cerrahi yaklaşım ile katarakt ameliyatı sonrasında hastalar daha net, daha kaliteli ve daha konforlu bir görmeye kavuşabilir.