Keratokonus Tedavi Seçenekleri
Keratokonus tedavisinde amaç her hastada aynı değildir. Bazı hastalarda hedef hastalığın ilerlemesini durdurmak, bazı hastalarda görme kalitesini artırmak, ileri evrelerde ise kornea saydamlığını ve yapısını yeniden sağlamak olabilir.
Tedavi seçimi hastalığın derecesine göre basitten ileriye doğru planlanır.
1. Gözlük Tedavisi
Erken evre keratokonusta görme bozukluğu gözlükle düzeltilebilir. Özellikle hafif düzensiz astigmatı olan hastalarda gözlük yeterli olabilir.
Ancak keratokonus ilerledikçe korneadaki düzensizlik artar. Bu durumda gözlük numarası değişse bile görme kalitesi istenen düzeye ulaşmayabilir. Gözlük, keratokonusu durdurmaz; yalnızca görmeyi düzeltmeye yardımcı olur.
2. Kontakt Lens Tedavileri
Gözlükle yeterli görme sağlanamayan hastalarda kontakt lensler önemli bir seçenektir.
Yumuşak kontakt lensler erken ve hafif olgularda kullanılabilir. Ancak daha düzensiz kornealarda özel keratokonus lenslerine ihtiyaç duyulabilir.
Gaz geçirgen sert lensler, hibrit lensler ve skleral lensler keratokonusta görme kalitesini artırmak için kullanılabilir. Bu lensler korneadaki düzensiz yüzeyi optik olarak maskeleyerek daha net bir görüntü oluşmasına yardımcı olur.
Skleral lensler özellikle ileri keratokonus, düzensiz kornea veya sert lens tolere edemeyen hastalarda konforlu ve etkili bir seçenek olabilir.
Kontakt lensler de hastalığın ilerlemesini durdurmaz. Görme kalitesini artırır; ancak ilerleme riski olan hastalarda ek tedaviler gerekebilir.
3. Corneal Cross-Linking / Korneal Çapraz Bağlama Tedavisi
Cross-linking, keratokonus tedavisinde hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak veya durdurmak amacıyla yapılan bir tedavidir. Bu işlemde korneaya riboflavin yani B2 vitamini damlatılır ve ardından kontrollü ultraviyole-A ışığı uygulanır. Amaç kornea dokusundaki kollajen bağlarını güçlendirerek korneanın daha dayanıklı hale gelmesini sağlamaktır.
Cross-linking özellikle ilerleme gösteren keratokonus hastalarında çok önemlidir. Bu tedavi görmeyi dramatik şekilde artırmak için değil, çoğunlukla mevcut kornea yapısını korumak ve hastalığın ilerlemesini engellemek için yapılır.
En uygun zamanlama, hastalık çok ilerlemeden önce yapılan değerlendirme ile belirlenir. Çünkü kornea çok incelmiş veya ileri derecede skar gelişmiş hastalarda cross-linking her zaman uygun olmayabilir.
Cross-linking sonrası takip önemlidir. İşlemden sonra kornea değerlerinin stabil hale gelmesi zaman alabilir. Hastanın yaşı, kornea kalınlığı, topografi bulguları ve ilerleme hızı tedavi kararında birlikte değerlendirilir.
4. Halka Tedavisi / Kornea İçi Halka Segmentleri
Kornea içi halka tedavisi, keratokonusta korneanın şeklini daha düzenli hale getirmek ve görme kalitesini artırmak amacıyla uygulanabilen cerrahi bir yöntemdir.
Bu yöntemde kornea içine laser kesileriyle özel tüneller oluşturulur ve bu tünellere yarım halka şeklinde segmentler yerleştirilir. Amaç korneadaki dikleşmeyi azaltmak, düzensizliği bir miktar düzenlemek ve hastanın gözlük ya da kontakt lensle daha iyi görmesini sağlamaktır.
Halka tedavisi her keratokonus hastası için uygun değildir. Korneanın kalınlığı, koninin yeri, hastalığın derecesi ve kornea haritası dikkatle değerlendirilmelidir.
Halka tedavisi keratokonusu tamamen ortadan kaldırmaz. Bazı hastalarda görme kalitesini artırabilir, bazı hastalarda ise kontakt lens kullanımını kolaylaştırabilir. Hastalıkta ilerleme riski varsa cross-linking ile birlikte veya ayrı zamanlarda planlanabilir.
5. Topografi Rehberli Lazer ve Cross-Linking Kombinasyonları
Seçilmiş keratokonus hastalarında, kornea yüzeyindeki düzensizliği azaltmak amacıyla topografi rehberli lazer tedavileri gündeme gelebilir. Bu tedaviler klasik gözlükten kurtulma lazerleri gibi düşünülmemelidir.
Buradaki amaç hastanın tüm numarasını sıfırlamak değil, korneadaki düzensizliği azaltarak görme kalitesini artırmak ve gözlük ya da lensle daha iyi bir görme elde etmektir.
Bu tedaviler çoğunlukla cross-linking ile birlikte veya belirli bir plan dahilinde uygulanır. Kornea kalınlığı, hastalığın stabil olup olmaması, topografik yapı ve güvenli doku miktarı bu karar için belirleyicidir.
Her keratokonus hastası topografi rehberli lazer için uygun değildir. Uygun olmayan hastalarda bu tür işlemler korneayı zayıflatabileceği için dikkatli seçim yapılmalıdır.
6. CAIRS ve Korneal Doku Segmentleri
Son yıllarda keratokonus tedavisinde kornea içine sentetik halka yerine korneal doku segmentlerinin yerleştirildiği yöntemler de kullanılmaktadır. CAIRS olarak bilinen bu yaklaşımda amaç, korneanın biyolojik bir doku ile desteklenmesi ve şeklinin daha düzenli hale getirilmesidir.
Bu yöntem özellikle seçilmiş keratokonus hastalarında görme kalitesini artırmak, korneanın düzensizliğini azaltmak ve bazı hastalarda kontakt lens toleransını iyileştirmek için düşünülebilir.
CAIRS, her hastaya standart olarak uygulanacak bir tedavi değildir. Hastanın kornea haritası, kalınlığı, hastalığın evresi ve görme beklentisi birlikte değerlendirilmelidir.
7. Kornea Nakli
Keratokonus çok ileri evreye ulaştığında, korneada belirgin incelme, skar veya gözlük ve kontakt lenslerle düzeltilemeyen ciddi görme kaybı gelişebilir. Bu durumda kornea nakli gündeme gelebilir.
Kornea naklinde hastalıklı kornea dokusu, sağlıklı donör kornea dokusu ile değiştirilir. Keratokonusta uygulanabilecek nakil türü hastanın korneasındaki hasarın derinliğine göre belirlenir.
Eğer korneanın iç tabakası sağlıklıysa DALK adı verilen derin ön lameller keratoplasti tercih edilebilir. Bu yöntemde korneanın ön ve orta tabakaları değiştirilirken, hastanın kendi iç tabakası korunur.
Kornea tüm katlarıyla etkilenmişse veya uygun değilse tam kat kornea nakli yani penetran keratoplasti gerekebilir.
Kornea nakli, keratokonusta genellikle son basamak tedavidir. Günümüzde erken tanı, cross-linking, özel kontakt lensler, halka tedavileri ve diğer cerrahi seçenekler sayesinde birçok hastada nakil ihtiyacı azaltılabilmektedir.
